لیست دامنه ها

 97746
 عقل «تصويب اولی» 
 منطق

عقل

(جوهر مجرّد به حسب ذات و فعل)

واژه عقل در فلسفه و منطق در دو مورد مشخص به‌کار رفته است:

1. عقل به معناي جوهر مستقل بالذات و بالفعل که اساس و پايه جهان ماوراء طبيعت و عالم روحانيت است. توضيح اينکه جوهر در تقسيم اوّلي به جوهر مجرّد (جوهر مفارق) و جوهر مادي تقسيم مي‌شود. جوهر مجرّد هم دو گونه است: گونه‌اي از جواهر مجرده، متصرف در ماديات (بر سبيل تدبير) هستند که آن را «نفس» خوانند و گونه ديگر چنين نيستند که آن را «عقل» خوانند؛ به تعبير ديگر، عقل در ذات و فعل خود مجرد است، اما نفس فقط در ذات خود مجرد است و در افعال خود محتاج ماده است.

2. عقل به همان معناي نفس که حاکم بر اعمال و رفتار انسان است و داراي اطلاقات مختلفي به شرح ذيل است:

أ) هر يک از مراتب نفس انساني «مراتب عقل» هم ناميده مي‌شوند؛ يعني عقل بالقوّه (عقل هيولاني يا هيولايي) ، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل بالمستفاد. نفس در مرتبه اوّل در ادراک معقولات، خالي از صور کلّي و قوّه محض، و آماده پذيرش آنهاست و به لحاظ شباهت به هيولي آن را «عقل هيولاني» هم مي‌گويند. نفس در مرتبه دوم واجد علم به ضروريات و بديهيات اوّلي و داراي استعداد اکتساب نظريات از بديهيات و در مرتبه سوم، قوّه و ملکه فراهم آمده از نظريات است به درجه‌اي که بدون زحمت اکتساب مجدد، هر وقت بخواهد صوَر معاني را به ذهن احضار مي‌کند هر چند آن صوَر، بالفعل مورد مشاهده او نيست. و مرتبه چهارم، مرتبه حصول تمام علوم نظري و اکتسابي به صورت بالفعل است.

ب) علم به مصالح امور و منافع و مضارّ و حُسن و قبح افعال را مي‌گويند.

ج) قوّه مُدرِک کليات که مرتبه کمال نفس است و «نفس ناطقه» گفته مي‌شود.

د) مطلق نفس، يعني روح مجرد انسان را مي‌گويند.

ه) به مبدئيت کمال نفس گفته مي‌شود.

و) قوّت تدبير زندگي که به آن «عقل معاش» گويند.

ز) قوت تدبير سعادت اخروي که به آن «عقل معاد» گفته‌اند.

1-شيعه علي(ع) عقل ديدگاه معتزله (آشنايى با علوم اسلامى (3جلد)؛جلد 2 ؛صفحه 76 تا 77 )
2-عقل منابع فقه (آشنايى با علوم اسلامى (3جلد)؛جلد 3 ؛صفحه 25)
3-حجيت عقل فلسفه احكام احكام شرعي (آشنايى با علوم اسلامى (3جلد)؛جلد 3 ؛صفحه 50 تا 53 )
4-فلسفه الهي حقيقت (فلسفه) برگسون ، هانري ، 1859 - 1941م عقل (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 1 ؛صفحه 172 تا 173 )
5-علم خيال عقل انسان (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 1 ؛صفحه 91 تا 93 )
6-صدر الدين شيرازي ، محمد بن ابراهيم ، 979 - 1050ق. عقل يونان ديدگاه (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 1 ؛صفحه 93 تا 0 )
7-فلسفه مشا عقل ديدگاه اسكندر افروديسي ، قرن 3م (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 2 ؛صفحه 13 تا 0 )
8-كتاب علم النفس ابن سيناوتطبيق آن باروانشناسى جديد سياسي ، علي اكبر ، 1273 - 1369 عقل قواي مدركه پنجگانه (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 2 ؛صفحه 144 تا 0 )
9-معقولات اولي صدر الدين شيرازي ، محمد بن ابراهيم ، 979 - 1050ق. عقل ديدگاه (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 2 ؛صفحه 147 تا 0 )
10-نقد عقل روانشناسان فلاسفه (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 2 ؛صفحه 147 تا 0 )
11-عقل عقل گرايان فلاسفه اسلامي تصور بديهي (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 2 ؛صفحه 25 تا 26 )
12-تصور و تصديق عقل ذهن (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 2 ؛صفحه 94 تا 0 )
13-حيوانات غريزه عقل انسان (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 3 ؛صفحه 159 تا 162 )
14-وجود سنخيت قياس ( منطق ) عقل علت و معلول (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 3 ؛صفحه 216 تا 218 )
15-عقل امكان استعدادي قوه وفعل (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 4 ؛صفحه 252 تا 0 )
16-جوهر(فلسفه) نفس عقل صورت نوعيه (اصول فلسفه و روش رئاليسم؛جلد 4 ؛صفحه 308 تا 311 )
17-ديدگاه فيثاغورث ، قرن 6ق .م عقل نفس (الهيات شفا؛جلد 1 ؛صفحه 348)
18-واجب الوجود صفات الهي عقل (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 304 تا 306 )
19-مجرد(فلسفه) وجود رابط عقل اصول فقه ( حوزه اصلي ) (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 307)
20-مجرد(فلسفه) وجود قاعده كل مجرد عاقل عقل (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 311)
21-مجرد(فلسفه) واجب الوجود عقل (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 334)
22-نفس عقل ارسطو ، 384 - 322ق.م افلاطون ، 427 - 347ق .م (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 344 تا 345 )
23-قوه وفعل عقل ارسطو ، 384 - 322ق.م ديدگاه (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 346)
24-قوه وفعل عقل افلاطون ، 427 - 347ق .م روانشناسان (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 347)
25-كون و فساد ابن سينا ، حسين بن عبد الله ، 370 - 428ق عقل ارسطو ، 384 - 322ق.م (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 348)
26-مجرد(فلسفه) ماهيت عقل (الهيات شفا؛جلد 2 ؛صفحه 357 تا 358 )
27-نفس فعل اخلاقي عقل ديدگاه (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 127 تا 129 )
28-خبر تفكر اسلامي عقل قرآن (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 271 تا 287 )
29-سوره زمر،17-18 تفكر اسلامي عقل دين اسلام (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 272 تا 274 )
30-امين ، احمد ، 1886 - 1954م تفكر اسلامي شيعه علي(ع) عقل (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 274 تا 275 )
31-خبر عقل جهل اصول فقه ( حوزه اصلي ) (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 276 تا 277 )
32-خبر عقل هشام بن حكم كندي ، -199ق. امام موسى كاظم عليه السلام (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 281 تا 283 )
33-سوره عنكبوت ،43 عقل امام موسى كاظم عليه السلام اصول فقه ( حوزه اصلي ) (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 283)
34-تاريخچه عقل مسلمانان دانشمندان اسلامي (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 290 تا 317 )
35-ادبيات فارسي عقل شناخت عرفاني (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 292 تا 298 )
36-تفكر اسلامي عقل ديدگاه اشاعره (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 299 تا 303 )
37-وهابيت ابن حنبل ، احمد بن محمد ، 164 - 241ق. ابن تيميه ، احمد بن عبد الحليم ، 661 - 728ق. عقل (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 304 تا 305 )
38-تفكر اسلامي ابن تيميه ، احمد بن عبد الحليم ، 661 - 728ق. منطق ( حوزه اصلي ) عقل (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 304 تا 305 )
39-شيعه علي(ع) عقل اخباري گري ادله اربعه (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 305 تا 309 )
40-بروجردي ، حسين ، 1253 - 1340. استر آبادي ، محمد امين بن محمد شريف ، - 1036ق عقل اخباري (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 310 تا 312 )
41-عقل اشاعره معتزله (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 312 تا 313 )
42-اهل سنت فقيه شيعه علي(ع) عقل (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 313 تا 317 )
43-اهل سنت قياس ( منطق ) شيعه علي(ع) عقل (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 316)
44-تمايلات عقل انسان (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 349 تا 350 )
45-تمايلات وجود رابط عقل اراده (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 349 تا 350 )
46-سوره زمر،20 هدايت عقل قرآن (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 37 تا 39 )
47-خبر تفكر اسلامي عقل قرآن (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 37 تا 45 )
48-خبر عقل اصول فقه ( حوزه اصلي ) قرآن (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 38 تا 39 )
49-حجت ، محمد ، 1310 - 1372ق خبر عقل امام موسى كاظم عليه السلام (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 43 تا 44 )
50-خبر عقل محمد صلي الله عليه و آله دورانديشي (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 44 تا 45 )
51-سوره عنكبوت ،43 خبر وجود رابط عقل (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 45)
52-خبر عقل ايمان محمد صلي الله عليه و آله (تعليم و تربيت در اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 86)
53-عقل اخباري اشاعره معتزله (جاذبه و دافعه على (ع)؛جلد 1 ؛صفحه 166 تا 168 )
54-عرفا عشق عقل ديدگاه (جاذبه و دافعه على (ع)؛جلد 1 ؛صفحه 60 تا 61 )
55-عقل سقراط ، 469 - 399ق .م ديدگاه خود سازي (جاذبه و دافعه على (ع)؛جلد 1 ؛صفحه 75 تا 76 )
56-اصل استصحاب نقد عقل اصوليون (حركت و زمان درفلسفه اسلامى؛جلد 1 ؛صفحه 55 تا 56 )
57-علم خيال عقل ذهن (حركت و زمان درفلسفه اسلامى؛جلد 2 ؛صفحه 302)
58-خبر عقل جعفر عليه السلام امام علي عليه السلام( امام اول ) (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 163 تا 165 )
59-انبيا ( ع ) فطرت اخلاق عقل (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 165 تا 166 )
60-عقل نفس اماره (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 165)
61-نهج البلاغه،حكمت 295 خبر عقل امام علي عليه السلام( امام اول ) (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 166 تا 167 )
62-شناخت صفات جلال الهي عقل اصول فقه ( حوزه اصلي ) قرآن (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 172 تا 173 )
63-سعادت و شقاوت عقل جهل انسان (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 264 تا 267 )
64-خبر عقل امام علي عليه السلام( امام اول ) محمد صلي الله عليه و آله (حكمتها و اندرزها؛جلد 1 ؛صفحه 270)
65-خبر جعفر عليه السلام اصول فقه ( حوزه اصلي ) عقل (ده گفتار؛جلد 1 ؛صفحه 207)
66-تقوا عقل انسان شعر (ده گفتار؛جلد 1 ؛صفحه 52)
67-هوش عقل تقوا انسان (ده گفتار؛جلد 1 ؛صفحه 54 تا 56 )
68-دين مسيح تثليث نقد عقل (سيرى در سيره نبوى؛جلد 1 ؛صفحه 189)
69-دكارت ، رنه ، 1596 - 1650م برگسون ، هانري ، 1859 - 1941م عقل ديدگاه (شرح مبسوط منظومه؛جلد 1 ؛صفحه 267 تا 268 )
70-عقل معقولات اولي (شرح منظومه؛جلد 1 ؛صفحه 73)
71-عشق عرفا عقل ديدگاه (عرفان حافظ (تماشاگه راز)؛جلد 1 ؛صفحه 123 تا 125 )
72-ربا عقل مكر (مسأله ربابه ضميمه بيمه؛جلد 1 ؛صفحه 240)
73-عقل ارسطو ، 384 - 322ق.م ديدگاه قوه وفعل (مقالات فلسفى؛جلد 1 ؛صفحه 164 تا 167 )
74-ابن سينا ، حسين بن عبد الله ، 370 - 428ق عقل ديدگاه (مقالات فلسفى؛جلد 1 ؛صفحه 176 تا 178 )
75-پرسش وپاسخ ابن سينا ، حسين بن عبد الله ، 370 - 428ق ابو ريحان بيروني ، محمد بن احمد ، 362 - 440ق عقل (مقالات فلسفى؛جلد 1 ؛صفحه 186 تا 196 )
76-ابو ريحان بيروني ، محمد بن احمد ، 362 - 440ق خيال عقل (مقالات فلسفى؛جلد 1 ؛صفحه 195 تا 197 )
77-لذت عقل (مقالات فلسفى؛جلد 2 ؛صفحه 105)
78-علم حق و باطل عقل (مقالات فلسفى؛جلد 2 ؛صفحه 117 تا 119 )
79-فطرت عقل انسان اديان (مقالات فلسفى؛جلد 2 ؛صفحه 155 تا 157 )
80-سعادت و شقاوت عقل ديدگاه (مقالات فلسفى؛جلد 2 ؛صفحه 63 تا 64 )
81-فطرت سعادت و شقاوت عقل ارسطو ، 384 - 322ق.م (مقالات فلسفى؛جلد 2 ؛صفحه 68 تا 69 )
82-سعادت و شقاوت عقل (مقالات فلسفى؛جلد 2 ؛صفحه 68 تا 69 )
83-ميرداماد ، محمد باقر بن محمد ، 969- 1041ق. صادر اول نقد عقل (مقالات فلسفى؛جلد 3 ؛صفحه 129 تا 130 )
84-صورت (فلسفه) نفس جوهر(فلسفه) عقل (مقالات فلسفى؛جلد 3 ؛صفحه 215)
85-وجود ( فلسفه ) تشكيك عقل (مقالات فلسفى؛جلد 3 ؛صفحه 305)
86-شهود ( عرفان ) برگسون ، هانري ، 1859 - 1941م عقل ديدگاه (مقالات فلسفى؛جلد 3 ؛صفحه 90)
87-دكارت ، رنه ، 1596 - 1650م علم معقولات اولي عقل (مقالات فلسفى؛جلد 3 ؛صفحه 90)
88-فلسفه كانت عقل ديدگاه (مقالات فلسفى؛جلد 3 ؛صفحه 90)
89-اعتدال عقل (نظرى به نظام اقتصادى اسلام؛جلد 1 ؛صفحه 204 تا 205 )
90-جايگاه عقل در اسلام (هست‌ها و بايسته‌هاي فلسفه اسلامي ظرفيت‌شناسي و توليد علم؛جلد 1؛صفحه 11)
1-عقل (کد سند: 1183)  (آشنايى با علوم اسلامى , ج3 (اصول فقه-فقه)؛ جلد 1؛ صفحه 50)
2-عقل (کد سند: 10611)  (اصول البزدوي؛ جلد 1؛ صفحه 322)
3-عقل (کد سند: 3505)  (الحق المبين؛ جلد 1؛ صفحه 5)
4-عقل (کد سند: 3405)  (الفكر الاسلامي مواجهه حضاريه؛ جلد 1؛ صفحه 34)
5-عقل (کد سند: 3412)  (بحوث في القران الحكيم؛ جلد 1؛ صفحه 86)
6-عقل (کد سند: 17004)  (جايگاه مباني کلامي در اجتهاد؛ جلد 1؛ صفحه 23)
7-عقل (کد سند: 10132)  (حقيقت گمشده؛ جلد 1؛ صفحه 141)
8-عقل (کد سند: 1654)  (داستانهاي اصول كافي؛ جلد 1؛ صفحه 4)
9-عقل (کد سند: 10031)  (رابطه فقه و حقوق؛ جلد 1؛ صفحه 3)
10-عقل (کد سند: 2347)  (رسائل و مقالات؛ جلد 2؛ صفحه 23)
11-عقل (کد سند: 1352)  (شرح نهج البلاغه؛ جلد 20؛ صفحه 41)
12-عقل (کد سند: 2399)  (علم؛ جلد 1؛ صفحه 124)
13-عقل (کد سند: 15533)  (غاية الوصول شرح لب الاصول؛ جلد 1؛ صفحه 4)
14-عقل (کد سند: 12960)  (مؤمن الطاق؛ جلد 1؛ صفحه 138)
15-عقل (کد سند: 3421)  (مبادي الحكمه؛ جلد 1؛ صفحه 0)
16-عقل (کد سند: 12706)  (متكلمان شيعه هشام بن حكم؛ جلد 1؛ صفحه 62)
17-عقل (کد سند: 2433)  (مردان علم در ميدان عمل (4)؛ جلد 5؛ صفحه 474)
18-عقل (کد سند: 2381)  (مصادر الفقه الاِسلامي و منابعه؛ جلد 1؛ صفحه 162)
19-عقل (کد سند: 10147)  (ميزان الحکمه؛ جلد 8؛ صفحه 0)